Guwahati, Dec 1: Gital scientific am·sandie nianio Meghalaya a·dok a·songo, ba a·gilsak gimikon maijingjing bang·batgipa biaprangoni damsa ong·a ine nikna man·aha. Ia am·sandie nianiko The NEHU Journal-ni gitalbatgipa ki·tapo chapa ka·aha, aro uano ia jo·ongni gimin, jo·ongni rokomrangko man·ani gimin, aro Meghalaya gimiko maijingjingni bidingo am·sandianirangni gimin talatenba, maijingjingrangko ripingna dakna nangchongmotani gimin janapaha.

Ia am·sandianirangko Graham Bakynson Ranee, Rodeson Thangkiew, aro Sudhanya Ray Hajong dakangaha, aro iano 1800 bilsirangoni a·bachenge bilsi ritchasana bate batanggimin ru·utkugija somoirangona kingking a·doko am·sandianirangko janapaha. Senokgiparangni janapani gitade, Meghalaya-o uni a·bri-a·kongrang, mikka jimanirang aro burung dikanirangni a·sel bang·a rokomrangni maijingjingrangna dongchakna namgipa biapko on·a.
Re·anggipa bilsi kolgrikni gisepo bang·a am·sandianirangko dake Meghalaya-oniko bang·a gital rokomni maijingjingrangko man·aniko ia seanio janapenba, ia a·doko bang·a maijingjing rokomrangni dongchakram ong·a ine mesokaha. Una agreba, ding·gipa aro mikka jime wagipa biaprang jekai Khasi, Jaintia aro Garo Hills-o maijingjingrang bang·en donga ine janapaha.

Maijingjingrangko uarangni dingtangmanchagipa mikoani bewalna mingsingna – aro uarang samtangtangna dingtang dingtang namgnirangko ra·baa jekai a·ningo balwarangni napani aro ong·katani aro a·ani mitimaniko rakkianio dakchakani. Ma·manti maijingjingni rokomrang dingtang dingtang mikoani bewalrang dongani gimin, Meghalaya a·dokara ia mikoani bewalrangni gimin am·sandiani biap ong·aha.
Indake ong·genchimoba, a·arangko chone chone bak dake jakkalroroani, burung-bolgrimrangko den·e galani aro dingtang dingtang nokrang aro uandakgiparangko rikanichi maijingjingrangni bang·a dongchakramrangan nisiaona sokna kennani gnang ine researcher-rang aganangaha. Bang·a rokomni maijingjingrang an·tangtangni dongchakramosan dongaia, uandake on·tisa dingtanggrikanimangba uamangko sirimrimaona sokatna ama.
Ia am·sandianirangko dakanio ru·uta somoirangna nirokani dongja, taxonomy-ni bidingo u·i-ma·siani komia, aro ecological data donggijanichi neng·nikaniko man·a ine janapa. Meghalaya-o donggipa maijingjingrangni rokomrang bang·genchimoba uarangni bidingo u·ie ra·anirang komia ine senokgiparang talataha.
Uandake dingtangmancha re·e-do·e nikkugijagipa a·jarangona re·e sandiani, bioacoustic ba mikoani bidingo am·sandianiko mongsongbate wachikarini somoio dakani, songni-nokni manderangni jako ra·e kam ka·ani, a·doko manderangko gisik nangbatatani aro maijingjing bang·gipa biaprang jekai Law Lyngdoh Mawlong, Mawsynram, aro Nokrekko naljoke rakkianirangko dakchina senokgiparang aganaha.

Meghalayao donggipa maijingjingrangni gimin am·sandianirangko dakanichi uarangko ripingani cholrangko nambate u·ina man·gen, uandake karirangni dingtangrorobaanichi uarangna mai ong·a, burung-bolgrimrang baditana bang·a aro rokomsa rokomgipin baksa maikai dongrima uni gimin u·ina dakchakgen.
Maijingjingrangko uarangni dingtang dingtang rokomrangna, mikoani bewalrangna aro chasongni dingtangbaroroanichi janggi gnanggiparangni dingtangroroani gimin u·ina dakchakani gimin a·gilsak gimiko gamchate ra·a. Meghalaya-ko uni a·bri-a·kongrang aro karirangni a·sel mikka waani, sin·ani ba ding·ani aro burungrangni a·sel jo·ongrangni dakbewalrangko skie ra·ani biap dake ra·na namgen ine senokgiparang janapaha. A·dokni maijingjingrang dingtangmanchagipa indiba gimana kenani gnanggipa jontu ong·a aro iana science-ni gita kam ka·ani aro ripingna ja·ku de·aniko ta·raken dakna nanga ine uamang sedapangaha.
Na·simang iakoba nina man·gen:
Na·simang iakoba poraina man·gen: Skotong Minister Tura-o MLA Connect-ko ong·atanga
na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.
Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-
Twitter- twitter.com/nemediahub
Youtube channel- www.youtube.com/@NortheastMediaHub2020
Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub


