24.1 C
Tura

Mawsynram-o songni Govt skul-ni skigipa saksa  maikai tanggipa klassroomko tariaha

Must read

⁃ Kenny Jyrwa

3 idiots ja·wilwat-o ramramarigipa classroom-ko an·senggipa skie ra·chakram ong·atgipa Rancho-ko na·simang gisik ra·ama? Apsandaken, Meghalaya-oba Rancho donga, aro uno ga·su-ga·su aro ja·wilwato gita taridapanirang dongja, indiba wa·a, a·mang, aro namgipa ka·tong donga.

Uan Batskhem Thabah ong·a, jean Shillong-oni km 85 chel·ao donggipa Mawsynram-ni galchipgimin song damsaona government skul-ni skigipa ong·e kam ka·na re·angaha.

Raibah Government Lower Primary School-o skigipa aro kam ka·giparang dongjachim, skul-nok name rikjachim aro chatro-chatrirang bang·gijasan dongaiachim, uandake uko skulna bate galchipgimin nok gitasa nikaiachim.

Bang·a manderangan ia skul-nokko tarina gisik nangjachim indiba Batskhem-de ia be·grugimin skul-nokko nike didianiko man·skaaha.

2021 bilsio uni kam man·chengani somoio, ua skulko bilsi gni ong·nasipile chipe donahachim. Uandake uano samsirang dikpripaha, mikkarang uko nosto ka·aha aro manderangni aro dilgiparangni galchipako man·e skul-nok gitan dakjaha. Batskhem ia skul-nokkosan ong·aija indiba chatro-chatrirang, songni manderang aro ka·sine ka·sine ja·ku de·ani bilko mikkangchina niksamsoaha.

Ki·taprang aro blackboard-rangko ra·e skianirangko dakna skang, Batskhem smu-rangchisa kamrangko a·bachengaha. Rongtal-an·talanirangara samtangtangnasan ong·aija indiba gisikni rongtalani aro biaptangna rasong cha·aniba ong·a ine ua chatro-chatrirangna skiaha. Indake uamang ku·cholsan, skul-nokni baganko rongtalataha aro pulrangko ge·e, skulko “green campus” ong·ataha.

“Ia skulona re·bachengani salo, anga chatro-chatrirangni aro skulni itihas-ni gimin u·ie ra·na cholko man·aha. Anga skul-nokni baganko, chatro-chatrirangko aro songko name nie ra·aha. Uamangni golporangko aro chagrongenggipa neng·nikanirangko knae, bano maidake a·bachenggen anga name ning·tue chanchiaha. Anga a·bachengaonin kamrangko ka·na nangaha. Dingtanganiko man·a dipet ra·bana ine anga niksamsoani dongaha. Uandake anga a·bachengaha. Anga skulni rongtal-an·talanikosan ong·aija, indiba gisikni aro ka·tongni rongtal-an·talani giminba agane on·aha,” ine Batskhem aganaha.

Uni dingtanganiko ra·baaniara songgimikna didianiko on·aha. Uandake saksa mandeni a·bachenggipa kamko songni mande gimik ka·na a·bachengaha.

Uni ja·mano chatro-chatrirangan ia dingtanganio dilgiparang ong·na a·bachengaha. Uamang skulko rongtalatna salrangko an·tangtangni gisepo tikataha, sam-bolrangko ripingaha aro noktangtangona re·ange ma·a-paakoba rongtal-an·talani aro ong·telaigipa samtangtangna simsakani giminba didianiko on·aha.

“Chone a·bachenggipa kamrang dal·rorona a·bachengaha – chingni kam ka·anirangchi songko rongtal-an·talanirangko dakna didianiko man·aha aro uno chatro-chatrirang, skigiparang aro songni manderangba bakrime samtangtangko rongtale donna kamrangko ka·aha,” ine ua aganaha.

“Bang·a chatro-chatrirangan pencil donchakanirangba dongja ine Batskhem nikahaon, ua antidamona re·angjaha indiba uni wilwilao donggipa ong·telaigipa samtangtangko niaha. Rancho gitan uni gisikba chanchiaha. Bakskhem wa·aoniko pencil donchakani, sechakani, gue bijak-oniko tala-bati aro chi ringani cup-rangko tariaha.

Chatro-chatrirang biaptango man·gipa pulrangko ge·aha, uni scientific bimungrangko skie ra·aha aro ma·a-paarangni dakchakachi me·su baganrangko tariaha.

“Ka·sine ka·sine, skul bimang ong·rorobaaha aro ua skia ra·chakani biapsan ong·aija, indiba ka·dongataniko on·gipa aro bi·sarangni gnigipa nok ong·aha jeon uamang kengija dal·rorona aro kusi ong·na aro an·tangni gisikko mamung champengani gri ong·atna man·gen,” ine Batskhem aganaha.

Before & After

Bi·sarang baksa nambate melina gita, on·gimin curriculum-ko skiana agreba, Batskhem uamangna dol dol dake kal·susaanirang, doka-dam·ani, poraiani, aro drama sessionrangkoba ong·ataha. Phonics-koba ua namen an·saogipa bewalo skie on·anirangko dakaha.

Manderangna ka·sachakani aro ku·cholsan nangrimani gimin ua chatro-chatrirangna skie on·aha, aro uandake chatro saksani sae dongengon, gipin chatro-chatrirang uko salanti grongna re·aha aro ua bilakpiljana kingking uko ka·dimeate gisik mangrakatna dakchakaha.

“Bang·a chatro-chatrirangan uni sae dongengo uko salantian grongna re·ange, una nama skani aro didianiko on·e duk ong·jachina aganea ine knaon anga aiao inmanaha. Adita sak poraimgiparang una cha·anirangko ra·angaha aro saobarang re·ange Nokgipao bi·chakeaha. Angaba uko grongna re·angrongaha. Uamangni indake ka·saaniko mesokaniara una didianiko on·aha aro ua skie ra·anirangko dakangkuna skaha. Anga uko uni nokon porikka ra·eaha aro ua namen chu·sokaha. Uni porairimskarangni aro simsakanichi ua namen didianiko man·e jadokni ja·mano saa nampilaha aro bilsigipino ua Upper Primary skulo napaha,” ine Batskhem gisik ra·atpile aganaha.

Indake ong·genchimoba, didianisande chu·ongjachim. Mawsynram a·gilsako sosibatgipa biaprangoni damsa ong·a. Skul-nokni nokking selachim, kelkirang be·ahachim aro wachikarini somoio mikka jimbee waengmitingo klasroomrang skie ra·chakna namgipa biap ong·jachim.

Uandake Batskhem, uni gitcham ripeng Ibarihun Majaw-na obostarangko aganaha, aro Milaap-o tangka gilanirangko a·bachengataha.

Uni ja·mano pilak biaprangonin manderang tangkarangko on·atna a·bachengaha aro kattako giproroataha, uandake antisani gisepon uamangni nanga gita chu·onge tangkarangko man·aha. Skigipaskarang, ripeng aro mande u·igijagiparangni dakchakanichi, skulna nangchongmotgipa taridapanirangko dakna man·aha. Batskhem an·tangni garion Shillongchiniko bosturangko bree ra·baaha, aro an·tangan kam ka·aha aro klasroom-osan ong·aija indiba Raibah songgimikoba dingtanganiko ra·baaha.

Sepangjolo donggipa Anganwadi centre-koba taridapaha aro unoba nangchongmotenggipa classroom ge·sako tariaha.

Saksa mandeni a·bachengatgipa kamko jinmaba jako ra·e ka·aha. Pagiparang bosturangko ra·baaha. Ma·giparang rongtal-an·talatanirangko dakaha. Skulo poraienggipa dedrang donggijagipa songni manderangba dakchakna re·baaha, maina ian skulni giminsan ong·aijaha indiba songni mikkim-rasongni giminba ong·a.

Songo donggipa skigipa saksa, Danolyn Snaitang aro skia-poraianio u·i-ma·sigipa manderang jekai David Nongrum aro DERT-ni dakchakanichi, klasroom-o skie ra·anirangkoba namdapataha. Chatro-chatrirangko uamangni changa sapani kri dol dake sualaha aro an·saogipa skie on·ani bewalrangko jakkale oikorrangko aro numberrangko skie on·anirangko dakaha.

Owl Library-oni king-100 ki·taprangko on·ataha. Batskhem bi·sarangko gisiktangtango poraianikosan dakataijaha indiba dakmesokanirangko aro game poraidilanirangko dake, poraigimin golporangko tangchaataha.

Uni ja·mano mingsa dal·bea niksamsoani sokbaaha. Raibah Living Library. Green Hub X Royal Enfield Conservation Grant-ni dakchakanichi, ia library jatni dakbewalrang aro niam-retirangko ripingani biap ong·aha. Songni buchuma budeparang da·o uamangni songo man·gipa samdim-boldimrang, burungni me·su-samjakrang, golporang aro Raibah-o sianggipa British sason ka·giparangko dakgrikgipa Khasi dilgipa jekai U Sngap Singh Syiem-ni itihas-ni gimin bi·sarangna ski on·enga.

Batskhem Raibah-o kam ka·asan ong·aija, indiba ua an·tangni kamo janggi tangaha. Songni manderang baksa na·tok rimanirang aro ge·a-gamanirangko dakpae ua songo man·gipa na·tokrangko ripingna project mingsako a·bachengdilaha. Ia pilak ja·ku de·anirangchi, ia skul nok pakma ge·brio skie ra·ani biapsan ong·aijaha.

Da·alo Raibah-ni skul, skulmangmangsan ong·aijaha indiba be·grugimin pakmarangoni wa·ani berako kaaniona, adubekraragipa biaponi, pulni bariona, galchipgimin klasroom-oni songgimik skie ra·aniona soke, mingprak dingtanganian jinmani krenge aro ka·donge kam ka·aniko paraka.

Iarang pilakni gisepo saksa bimchipa skigipa donga, jean darangnaba sengchagija an·tangan aiao inmanani kamko ka·aha.

Skigipani kamko 2017 bilsioni a·bachenge Batskhem da·o bilsi 30-ni dolrangosan ong·engpiti, indiba ia golpoko poraienggiparang ru·uta bilsirangna kam ka·enggipa bilsi 50-ni dolo ong·gipa mandekosa gisiko nikatnaba gnang.  Indiba kakketde namen dingtanga aro ian uko namen niksengata. Batskhem-ara an·ching pilakna didianiko on·gipasan ong·aija indiba uni kamrang an·ching pilakna skie ra·ani ong·a.

Na·simang iakoba nina man·gen: 

Na·simang iakoba poraina man·gen: WGH Badminton Championship-ko a•bachenga

na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.

Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-

Twitter- twitter.com/nemediahub

More articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.

-->
-->

Latest article