Tura, Oct 9: A·gilsako bilakbatgipa aro baibatgipa, ong·telaigipa kildingrangoni rokomsako bikotgipa-ko ge·anina, Garo Hills-ni sakbri game cha·giparang aro ge·a-gamanirangko badinggiparangko New Delhi-o ong·atgipa National Conclave on Natural Fibres-o mande ra·aniko dakangaha.
Ramie-ara kildingrangko bikotgipa bipangrangoni gitchambatgiparangoni rokomsa ong·a aro uko bilsi 6000rangna jakkalbaengaha. Ia kildingoniko tarigipa ba·rarangko 5000-3300 BC-rango Egypt-o sigimin manderangko bil·naba jakkalaha. 1300 AD bilsirango cotton-ko man·na skangba, China-o ramie-ko ritchani ritcha bilsirangna ge·aha.
Ia ba·rani kildingrang namen raka, baia aro jo·ongrang aro ba·rao gisime su·tote nakataoni naljoke dongna man·a, uni gimin uko synthetic ba·rarangni pal bang·a manderangan jakkalna namnikbatenga. Iako China, Japan, aro India-ni Salgro-Salaram a·dokrango ge·ronga indiba da·ode a·gilsakni dingtang dingtang biaprangoba manderang uko jakkalna a·bachengengaha.
Mande ra·ako man·giparangoni saksara South Garo Hills-ni Chokpot-oni game cha·gipa Philipson T. Sangma ong·a jean 2017 bilsioni Ramie-ko ge·engaha. Uan Chokpot-o pangkamgipa ge·a-gamani aro songo tourism-ko dake cha·anina kam ka·gipa Bugama Manseng Toursim Co-operative Society-ko bikotdilgipa aro General Secretary ong·a. 2020 bilsionin, Philipson ia cooperative-ko chalaie joltangni game cha·giparangko kam ka·dilaha, chasongni chasongna ripingbaenggipa dakbewalrangko saksa-sakgipinna agangike on·aha aro joltango Ramie ge·anirangko bilakbatatna bading-chiwalani cholrangko dakaha.
Chokpot-oni Halbingstone Ch. Marak, 202 bilsio ia kamrango bak ra·aha aro apsan cooperative-on Joint Secretary-ni kamko ka·enga. Ua Philipson baksa ku·monge kamrangko ka·enga aro chasongni chasongna u·ianiko ripingbaani baksa dintangmanchagipa ge·a-gamani bewalrangko ra·dime, Ramie-ko ge·ani aro joltangni game cha·giparangna janggi tangani cholrangko dakna dakchakanirangko on·enga.

West Garo Hills-oni IVCS Dadenggre-ni Secretary Jason A. Sangma-ko uni Ramie aro cotton-ko ge·anirango dakdilani baksa, joltango ge·egipa gue, cashew nut aro gulmoris-rangko chimongani aro bading-chiwalanirango dakchakanina mande ra·aniko dakaha. Gulmoris-ko ge·gipa saksa ong·e, Jason chonchongipa game cha·giparangko dal·dalgipa antidamrangona bading-chiwale nambata damrangko aro pangkamgipa janggi tangani cholrangko man·na dakchakaha.
Tura-ni Jabatseng Ch. Marak, Annamalai Unicesity, Chennai-oni Sociology-o master’s degree-ko matchotenba, IVCS-ni ning·o Ramie aro cotton project-na supervisor-ni kamko ka·enga.
Skia-poraiani baksa kam ka·e u·ianichi, ua project-na dakna nanggnirangko chanchisamsoani aro kam ka·anirangko mongsonggipa ka·gipa ong·e, Ramie-ko ge·a-gamaniko bilakbatatenga.
Uamangni indake mande ra·ako man·aniara A·chikrangna namen rasong chaani ong·a aro songo-noko dilgiparangni kam ka·anichi aro chasongni chasongna ripingbaenggipa u·ianirangko jakkalanichi pilaknan nambata janggi tangani gadangrangko ra·baa ine mesoka.
Uamang sakbri, jatni dakbewalrang, manderangni janggi tangani aro mikkangchina ripingani-rangko ku·cholsan ong·ate, Garo Hills-ko ong·telaigipa bosturaongniko kildingrangko tarianio dilgipa ong·atenga.
Na·simang iakoba nina man·gen:
Na·simang iakoba poraina man·gen: West Jaintia Hills a•jao dolgni kajia ong•e Karbi saksa sia
na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.
Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-
Twitter- twitter.com/nemediahub
Youtube channel- www.youtube.com/@NortheastMediaHub2020
Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub


