Guwahati, Nov 13: Meghalaya-o songdonggipa mongsonggipa jat-gittamni me·chikko nokna ra·ani dakbewalko ja·rikaniara ma·ambioni dakbaenggipa niam-retisan ong·aija indiba me·chikrangni, me·asarangni aro bi·sarangni an·seng-baljokaniko rakkinaba namgipa bewal ong·a ine ge·sa international gadango am·sandie nianio nikna man·aha.
University of Montpellier, University of Oxford, aro North Eastern Hill University (NEHU), Shillong-ni researcher-rang Meghalaya a·doko me·chikko nokna ra·ani aro me·chikrangni an·seng-baljokani namgipa nangrimaniko ra·baani gimin am·sandie niaha aro uarangko Social Science & Medicine ki·tapo chapa ka·aha.

Am·sandie nigipa dolrang 2015 Demographic and Health Survey-oni data-ko poraie niaha jeon Meghalaya-ni sak 4,000-na bata me·chikrang, sak 800 me·asarang aro sak 3,000 bi·sarangni gimin am·sandianirangko dakaha. Meghalaya a·dokan India a·songo me·chikko nokna ra·gipa ma·achiko chatchi de·gipa bang·gija a·dokrangoni damsa ong·enga.
Am·sandie nianirangko dakon: me·asarangni nokrango nokdang dakgiparangna batede me·chikrangni noko nokdang dakgiparangan anemia ba an·chi komie saaniko man·anina kenani 28% komia aro be·enni jrea chu·onggijanina kenani 41% komia ine nikna man·aha. Ia namgnirang me·chikrangnasan ong·aija indiba me·asarang aro bi·sarangni an·seng-baljokaniba nambaa ine nikna man·aha.
“Matrilocal residence, jekon agangenchimode, ma·ani nok ba ma·drang maharirangni sepango nokdang dake dongana batede me·chikrangni me·chikrangni janggi tangani gadangan me·chikrang, me·asarang, aro bi·sarangni an·seng-baljokanio mongsonggipa nambatatgipa chol ong·a,” ine am·sandigipa dolrang parakataha. Ma·ani nok ba ma·drang maharini sepango dongaianasande an·seng-baljokani nambataniko on·a ine mamung sakki dongja indiba me·chikrangni bil-gnange nokdang rikanikosa nangbata ine uamang nikna man·aha.
Meghalaya-o nokdangni gam-jin – mongsongbate nok-jamko nokni chonbatgipa demechik man·rikronga, jekon Khasi-rang khadduh aro A·chikrang nokna ine agana. Indake dakanichi, me·chikrang an·tangtangni janggi tanganio bilko man·a jean uamangko nambate cha·na-ringna aro sanna-banani cholrangko ra·na dakchaka.

Me·chikni noko donganiara me·chikrangna aro me·asarangnaba anemia-oni naljokaniko on·a, ine am·sandigiparang nikaha. Una agreba, iandake dakanichi me·a aro me·chik dolgnini BMI-ko nambatata uandake me·chikrango be·en jreani chu·onggijaniko aro me·asarango nangana bate be·en jreaniko komiata ine u·ina man·aha.
Me·chikrangko nokna ra·aniara bi·sarangnaba namgnirangko ra·baa ineba ia am·sandie nianio nikna man·aha. Me·asarangni nokrango dongana bate me·chikrangni noko donganio bi·sarangna sanna-banani cholrangko ra·ani changgnina bata ine nikna man·aha.
“Me·chikko nokna donon me·chikrang jakgitelbate rai ra·na aro sanna-banani cholrangko dakna bilko man·bata. Me·chikrango gam-jinrang dongon, uamang an·tangtangni aro dedrangni an·seng-baljokanina tangkarangko koros ka·na man·bata,” ine uamangni seanirango janapaha.
Ia am·sandianirangara nokdangni an·seng-baljokaniara me·a ba me·chikni jako ong·ja ine agananiko jegala. Meghalaya-o me·chikko nokna ra·anio me·chikrangni bil gnanganichi nokni gam-jin aro uandakgiparangko nambate jakkalna man·a aro uandaken nokdangko nambate chalaina man·a ine mesokaha.
Indake ong·genchimoba, me·chikko nokna donani aro gam-jinko man·rikaniara gimaangengaha ine senokgiparang janapaha. Chasong gitalni niamrang, hajira ka·anirang, aro nambata janggi tangani cholrangko sandina a·palchi songjinmarangona re·ange songdonganichi nokni manderangni jinma dongrimani ba me·asarangko donanirang bang·baroroengaha.
“Me·chikko nokna ra·anichi me·chikrangni, me·asarangni aro bi·sarangni an·seng-baljokanina namgnirangko on·a. Chasong gitalo a·palchini manderang baksa bakrimani aro me·a-me·chik sakgnikon nokna ra·anirangko Meghalaya-o nikbaengahani gimin, me·chikko nokna ra·aniko ranta ka·aniko ripingna nanga,” ine senokgiparang bon·kame janapaha.

India-ni a·dokrangni gisepo me·chikna bil on·batgipa a·dok ong·anina ru·uta bilsirangonin mingsinggipa Meghalaya-o ia am·sandianiko dakanichi, namgniko aro mikrakatanikoba nikna man·aha: me·chikrang gam-jinni kosako bil-ko gimaaton, songsar-o an·seng-baljokaniko namedake rakkiani cholko gimaata.
India-o anemia ba an·chi komie sagiparang bang·bea – bilsi 15-49 ona ong·gipa 57% me·chikrang ia sabisiko man·engon – ia am·sandiani mingsa u·ina nangchongmotaniko parakata: me·a aro me·chikni bil jakkalaniara an·seng-baljokanio dingtang dingtang biterangko on·a.
Mongsonggipa senokgipa Loïa Lamarque indine seaha, “Meghalaya-o, an·seng-baljokaniko mesokgipa mongsonggipade me·chikrangni janggi tangani gadangan ong·a, aro ian me·a aro me·chikni gisepo dingtanggrikanirangni gimin namedake talate on·a.”
Na·simang iakoba nina man·gen:
Na·simang iakoba poraina man·gen: Regional Front-ni a·sel NDA baksa uamangni nangrime kamko ka·anio mamingba dingtangataniko ra·bajawa : Meghalaya CM
na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.
Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-
Twitter- twitter.com/nemediahub
Youtube channel- www.youtube.com/@NortheastMediaHub2020
Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub


