Tura, Jan 9: A·chik jatrangni chasongni chasongna ja·rikbaenggipa dakbewal mingsako, ru·utgija salrangni gisepon India aro uni a·palona bading-chiwalaniko daknaba gnang.
ICAR-Krishi Vigyan Kendra (KVK), West Garo Hills-o scientific bewalo am·sandie nianiko dakon, A·chik nokdangrangni jilgipa delgijagipa bijarangni bitchi Mengkari, international quality standards-ona sokdoa aro badiabarangode una batpila ine nikna man·aha.
Ia am·sandianiko Dr. Tarun Kumar Das, Dr Sanjay Chetry, Dr Monica Suresh Singh aro Dr N. Arunkumar Singh dakangaha.
ICAR – Krishi Vigyan Kendra, West Garo Hills, Meghalaya.

Nok sepango a·ani me·dikrango ba bolni bakosrango done bijako jile bitchiko jetgipa ia Mengkari bitchiko uni mesengchip dakanina aro samrangna jakkalna man·anina manderang gamchate ra·a. Laboratory-rango porikka ra·e nion, ia “burungni sona” jatni dakbewalosan gamchata ong·aija indiba bading-chiwalanioba namgipa niksamsoani donga ine u·ina man·aha.
Ia am·sandie nianio West Garo Hills a·jani dingtang dingtang biaprangoni ge 20 dingtang dingtang mengkari bitchirangko ra·bae dingtang dingtang nie nianirang jekai chi dongani, acidity, pH, total soluble solids (TSS), tappra badita donga, bijolina re·ama aro aro hydroxy,ethyl furfural-ko (HMF) sandie niaha.
Mengkari bitchio chi 18.8 aro 29.3 per cent donga, ian Codex Alimentarius-ni janapgimin 21 per cent-na komibata aro India-o man·gipa bija bitchirangna bateba bewalan chi komibata ine nikna man·aha. Chi komibatanichi bija bitchi baibata aro uni uni su·uani dingtangningja, aro ian uko bading-chiwalanio nangchongmotgipa gunrang ong·a.
Ia mengkari bitchio acidic pH 4.4-mang ong·a, uandake uno nikna man·gijagipa namgipa jo·ongrang dongtelgipa ong·a, aro uni TSS 77 per cent ong·a, ian a·gilsak gimikni gadango dongimin 65 per cent-na bate, ong·telaigipa chini aro energy bang·a ine mesokaha.
Iarangna agreba, mengkari bitchio tappra komibea (0.003–0.005 per cent) ine nikna man·aha, uandake ian dingtangmanchagipa ong·a, aro uni HMF namen komibee, ka·sine name bitchiko jeta aro ding·doani dongja ine u·ina man·aha.
Africa, South America aro India-ni gipin a·dokrangoni delgijagipa bijarangni bitchi baksa tosusae nion, West Garo Hills-ni Mengkari bitchian nambatgipa ong·a ine nikaha. A·gilsakni badiaba biaprangni bija bitchio mineral (tappra) bang·oba, Meghalaya-ni mengkari bitchirang su·uani aro chatoaniko komiatgija, mikkangchi nambate tarina chol dongkuenga ine u·ina man·aha.
Indake ong·anichi Mengkari bitchi namen namgipa rokom ong·a, aro antidamrango bang·e paldamgipa bija bitchirangoni namen dingtanggipa ong·a ine researcher-rang parakataha.
Delgijagipa bijarangko nokrango jilna nama, aro uarang bija bitchiko on·ana agreba bang·a namgnirangkoba on·a.
Uarang bolrangko, me·surangko aro burungni bol-wa·arangko bite nangatna dakchaka, aro uandaken Mengkari bitiprang A·chik songrango cha·anirangko ge·a-gamanio namdapatna dakchaka.
Mengkari bitiprang biap bang·e nangja aro ia bijarangni delanina kenna nangani dongja, uandake uko biap chongiparangoba jilna man·aia, aro da·ororo manderangni a·ba cha·aoni bagan dakanirangona ranta ka·baengon, dakna namgipa mingsa ong·a.
Da·o dipet, bang·bata Mengkari bitchirangkon noko cha·a ba ramram botolrango chipe joltangni antidamrango pala.
Technology-ko bang·gija jakkalanichi, jekai bija jetani aro botolrango nambate chipani bewalrangko jakkalanichi, ia bija bitchi FSSAI certification-ko aro namgipa bading-chiwalani cholrangko man·a maa ine ia am·sandianio mesokaha.

“Meghalaya-ni Mengkari Bitchi” ba “Garo Hills-ni delgijagipa bijani bitchi” ine biapni aro ma·ambini u·ia-ma·sianiko brine bimungrangko donna man·gen ine researcher-rang aganangaha. Ia bija bitchiko eco-tourism, be·enna an·seng-baljokani aro me·chikrangni a·bachengatgipa janggi tangani chol dake ra·e, uni gamchataniko bariatna man·gen.
KVK-rang aro technical agency-rang dingtangmancha skie on·anirangko dake, bitiprangko nambate tarina skie, songrangoni mengkari bitchirangko chimonge, botolrango name chipe aro bitchini rokomrangko porikka ra·e nianirang, certification, bading-chiwalani cholrang aro online pala-sim·anirangko dakchina ine ia am·sandie man·anirangara chasongni chasongna A·chikrangni Mengkari bitchiko dingtangmancha gamchate ra·aniara ong·bebea ine mesoka.
Da·o ia bitchirangko noktangtango jilaoni a·songni aro a·palchini antidamrango bading-chiwalna dakchakna niamrangko, korosrangko aro cholrangko nangenga.
Na·simang iakoba nina man·gen:
Na·simang iakoba poraina man·gen: UDP-ni dilgipa Rymbui Bangladesh-o tom·tomaniko rakkichina mol·mola
na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.
Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-
Twitter- twitter.com/nemediahub
Youtube channel- www.youtube.com/@NortheastMediaHub2020
Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub


