Shillong, June 5: A·dokni Skotong Minister Conrad K. Sangma East Khasi Hills a·jani New Shillong Townshipni Ummir songni, Ummir Playground-o nitoatgipa bolrangko ge·anio bak ra·e, World Environment Day-ko maniangaha. Ua an·tangan Umniuh Junction-o bol pangsako ge·aha.
Ia manianio Deputy Chief Minister (Urban Affairs) Sniawbhalang Dhar, Chief Secretary D.P. Wahlang, dingtang dingtang officerrang – Dr Vijay Kumar D, Pravin Bakshi, and Swapnil Tembe, PCCF aro HOFF K.S. Gill, soil and water conservation departmentni manderang, skul aro collegerangni chatro-chatrirang aro skigiparang aro songni-nokni dilgiparang bakko ra·angaha.
Jinmana parakatengon, samtangtangko ripinganio manderangni bak ra·ani aro gisik nanganiko nanga ine skotong minister aganaha. Meghalaya-ni obostarangko nipilate, West Khasi Hills a·ja aro Mairang-o buring-bolgrimrangni nosto ong·anirangko helicopter-o re·angmitingo an·tangni mobile phone-o ka·gimin noksarangko mesokaha. “An·chingni chonbegipa kam mingprakan gamchata – nanggija somoio bijoliko kimitani, chi simsake jakkalani, ba kalbongrangko nikjana kingking an·tangni jabolrangko ra·bitani aro ia rantarang da·alsan ong·aija indiba an·chingni salanti janggi tangani bak ong·na nanga,” ine ua aganaha.

Uandake skotong minister manderangko, “Anga angni samtangtangko naljoke rakkina da·alo maiko dakna am·enga?” ine an·tangtangko salanti sing·dochina ra·bianiko on·e, baikamgipa dingtanganiko ra·baaniara niamrangko tarianichi ong·ja indiba mande sakprakni ka·ku de·anichisa ong·a ine aganaha.
Karirangni dingtangrorobaani aro samtangtangni nosto ong·anirangko namdapatna sokarini kamrangkoba skotong minister janapaha. Uni dilanichi, batanggimin bilsi bonga-o kror 1.84 bol bipangrangko ge·aha aro mikkangchi 42,000 hectare a·arango bolrangko ge·na chanchienga.
Indiani dal·batgipa Payment for Ecosystem Services (PES) programme GREEN Meghalaya initiative-ko ua mitele aganaha, jekon manderangni bak ra·anichi aro tangka-paisarangna sorkarini dakchakanichi 52,000 hectarerangna baten a·arangko ripingna man·aha.
“PES-ko ra·baanichi chinga draanichi ong·gija, manderang baksa bakrimanichi burungrangko ripingaha. Ian an·chingni rongtalgipa kam – an·chingni mikkangchini chasongrangna dakna nanggni ong·a,” ine ua aganaha.
Meghalaya-o namroro-silrororaniko ra·bana aro National Games 2027-na tarisona, skotong minister Shillong gimiko Mission Clean Shillong 2027-ko a·bachengataha. Ia mission Shillongko India-ni rongtalbatgipa jillarangoni damsa ong·atna miksonge kam ka·enga aro iako chu·sokataniara chatro-chatrirang, chadambe dilgiparang, songni-nokni dilgiparang aro pilak manderango pangchaka ine talataha.
“Meghalaya-ni mande sakprakan jabolrangko soroko galjagenchimode, sorkarini kam ka·na nangani namen komianggen,” ine, “rongtalbatgipa chiring” aro “rongtalbatgipa song” ine Meghalayani bimungko man·anina “rongtalbatgipa jilla”-koba ra·bana nanggen ine aganaha.

Mongsonggipa oprake on·anirang: Ia tom·anio dingtang dingtang nangchongmotgipa niamrangkoba oprake on·angaha• Mission Clean Shillong 2027• Climate-Resilient Green Economy-ko ong·atna- Iano Meghalaya Vision 2032-ni ning·o jabolrangko ma·eke galna, chibimarangko tangatpilna, bijoli-chi re·gipa garirang aro rengrengsil aro uandakgiparangko jakkalna aro ja·achi re·anirangko ranta ka·na, aro jllarango namgipa silroro-namroroaniko ra·bana kam ka·e, India-ni Sustainable Development Goals (SDG) aro per capita income-o skanggipa a·dok dam 10-o nakatatna ine ong·a. Awardrang aro mande ra·anirang – Namgipa, pangkamgipa ranta ka·anirangko gipatna, dingtang dingtang dolrango awardrangko on·angaha- Poraichakani biaprang• 1-gipa : St. Edmund’s College• 2-gipa: Lady Keane College• Gisik nange on·kange kam ka·ani: Synod College, Martin Luther Christian University, Seng Khasi College. Higher Secondary Schoolrang• 1-gipa: B.K. Bajoria Higher Secondary School• 2-gipa: Auxilium Higher Secondary School• Gisik nange on·kang kam ka·ani: Gorkha HSS, Synod HSS, Joseph HSS. Lower/Upper Primary Schoolrang• 1-gipa: Thomas Jones School• 2-gipa: All Saints School (Primary)• Gisik nange on·kange kam ka·ani: Sishu Mandir L.P. School, Madrasa H. Islam LP/UP School. Rongtalanio nambatgipa gittim dam-10 (Clean Shillong Grading)• Mission Compound• Jaiaw Shyiap & Lumpyllon• Cleve Colony• Jaiaw Lansonalane• Jaiaw Pdeng• Riatsamthiah• Lumiablot• Wahingdoh• Nongrim Hills• Rynjah. GREEN Meghalaya+ aro MegLIFE Awardrang – Burungrangko ripingani • Kur Nongsiang Clan (West Khasi Hills)• Rongma Paromgre Community Reserve (South Garo Hills) Niamrangko ja·rikbatgipa• Khlaw Adong Mawiongsung (East Khasi Hills)• Nilwa Adinggre (South Garo Hills). Chadamberangni dilani• Balang Presbyterian Umsaw Nongbri• Darenggre Community Reserve. Eco-Tourism• Cham Cham song(East Jaintia Hills)• Tokkol Community Reserve (North Garo Hills). Do·o-matrangko ripingani • Lumshken song• Selbalgre song

MegLIFE Awardrang- Bol-wa·a ge·anio dilgiparang• Malchapara Song (South West Garo Hills)• Tlangpui Song (East Jaintia Hills). A·kanggimin a·arangko nirokani • Shri Piding Sangma (40.08 ha)• Shri Bhakam Hadem (60.52 ha). A·a aro chi-ko ripinganio nambatgipa • Mawlali Song (East Khasi Hills).
Na·simang ia video-koba nina man·gen:
Na·simang iakoba poraina man·gen: North Sikkim-o a·a rua jaman songregiparangko sildorengrangchi ra·doa, a·doko songreanio champengani dongja : Sikkim CM
na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.
Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-
Twitter- twitter.com/nemediahub
Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub


