Shillong, March 26: Meghalaya-ni rongchun a·kolrangoni Arunachal Pradesh-ni burungrangona, Salgro Salaramo donggipa do·bakrang silroro-namroroani sokbaanichi, ong·telaigipa samtangtangoniko ro·ongrang aro uandakgiparangko bikotanichi, aro dingtang dingtang dakbewalrangko ja·rikanichi bang·a neng·nikanirangko man·enga.
India-ni do·bakrangni bidingo am·sandie nion (2024-2025), uarangni dongchakram gimaanichi, a·ningoniko ro·ong aro uandakgiparangko bikotanichi, sikar ka·anichi aro ge·a-gamanio dingtangroroanichi do·bakrangna bang·a kengnirang sokbaenga ine u·ina man·aha. Ia am·sandie man·anirangko March 25 tariko Shillong-ni North Eastern Regional Centre-o (NERC) Zooogical Survey of India-ni Nature Conservation Foundation aro Bat Conservation International-ni bakrime ong·atgipa tom·bimonganio report-ko oprake on·ani somoio parakatanirangko dakangaha.
Ia report-ko dam 27 skie ra·chakram biaprangoni sak 34 researcher-rang tariaha aro uko sak 70 bak ra·giparang chong·motan scientist-rang, forest official-rang, niamko tarigiparang, chatro-chatrirang aro songni-nokni manderang bakrime kam ka·angaha. Ia report-o Meghalaya-ko do·bakrangni gamchatgipa dongchakram ine janapaha, indiba do·bakrangni mongsonggipa dongchakram chong·motan rongchun a·kolrangko cho·anichi, kal·akanirangchi aro a·arangko jakkalanirangchi bang·a sinjetanirangko man·engaha ine mikrakataniko on·angaha.

Ia report-ko Governor H.C. Chaudhary-ni Principal Secretary oprake on·angaha, uandake ua do·bakrangko u·ina man·batgijagipa rokomni matburungrang – jerangan andalao re·ruraa, niksengja, indiba samtangtangna namen gamchata ine talatangaha. Bolam-biterang, pulrang aro uandakgiparangko jelroroatanio aro jabolrangko rongtalatanio do·bakrang namen dakchaka, aro uarangni ki·irang namen a·sal gnanggiparangba ong·a indiba iako bang·a manderangan u·ija ineba ua aganangaha.
Uandake, COVID-19-ara do·bakrangni a·sel ong·a ine mamung sakki dongja inenba, iandake ma·sisretanirangni a·sel do·bakrangko ripinganio neng·nikanirangko man·enga ine Chaudhary talatangaha. Una agreba, India-o a·a donga chu·gimikoni 0.67 per cent-san ong·genchimoba, Meghalaya a·doko, a·songo donggipa do·bakrangonin atagrikni gita donga ine ua aganangaha.
Do·bakrangni samtangtangna gamchatani aro uarangko ripingna ja·ku de·anirangni chu·onggijani bidingo India Bat Project-ni Manager Rohit Chakravarty talate on·angskaaha. “India-o ripingna nangenggipa do·bakrang bang·en gnang indiba uarangna kam ka·enggipa manderang namen komia,” ine ua aganenba, a·songo do·o-matrangko ripingna kam ka·anirango nangchongmotgiparangni gisepo do·bakrangko janapanirang dongja ine ua janapangaha.
Ia report-o do·bakrangni bidingo am·sandiani aro ripingani bidingo bilsi 10-na dakna nanggnirangko janapaha, aro iano mongsongbate Salgro Salaram-ko namen nangchongmotgipa biap ine ra·aha, jeon chu·onga gita am·sandianirang dongja indiba samtangtangni aro sabisirangni bidingo am·sandianirangna bang·a cholrang donga ine Chakravarty aganangaha. Una agreba, ua balwarang, a·arang aro chirang jabol dakani a·sel India-ni do·bakrangna bang·a kengnirang sokbaenga ineba talatangaha.
India-ni Salgro Salaramo do·bakrangni bidingo am·sandie kamrangko ka·gipa Uttam Saikia-ba, iandakgipa kamrangni bidingo chu·onggijanirangko janapenba, taxonomy-ko dakani bidingo cholrang dongja ine aganangaha. “India-o do·bakrangni taxonomy-ni bidingo am·sandianirang namen komia, ian namen aratgipa subject ong·ani giminba mingsa a·sel ong·a, aro una agreba mongsongbate, ia am·sandianirangko dakna tangka-paisachi dakchakani cholrangba komia,” ine ua aganenba taxonomy-ko manderangni an·seng-baljokani aro janggi tangani gadango uni gamchatani baksa nangrimatna nangchongmotani gimin talatangaha.
Dingtang dingtang sam-bolrang aro do·o-matrangni bidingo am·sandianirangko dakna nangbatroroengaon, taxonomy-o am·sandianiko dakanina cholrangko ra·baani nangchongmotani gimin Saikia aganangaha. Tangka-paisarangni bidingo neng·nikanirang donggenchimoba, India-o donggipa do·bakrangni rokomrangni bidingo aro uarangni dongchakramrangni bidingo am·sandianirangko dakangna nangkuenga ine ua agandapangaha.
Indake ong·genchimoba, an·ching an·chingni samtangtangrangode neng·nikanirangko nikna man·engaha. Town-jillarangko dal·batroroatanichi – chong·motan sam-bolrangko den·ani, burungrangko o·e galani aro manderangni songdonganichi, do·bakrangni dongchakramrangko gimaatengaha. Assam-ni Dulalgram-o bolrangko den·e galanichi, mang 1000-na baten do·bakrang katangaha.
A·arangko cho·e ro·ongrang aro uandakgiparangko bikotaniba mingsa mongsonggipa kengniko on·enga. Ian mongsongbate Assam aro Meghalaya a·dokrango ong·a. An·chengrangko kitani, koelarangko cho·ani aro rongchunrangko bikotanichi do·bakrangni pangchakenggipa dongchakramrangko gimaatenga aro nosto ka·enga. Boma aro uandakgiparangko jakkalanichi do·bakrangko siata ba katata, aro uni a·sel ja·bol dakanichi uarangni cha·ani-ringanirangko nosto ong·ata.
Salgro Salaram-ni badiaba badiaba bakrango sikar ka·ani dakkbewalrangko chasongni chasongna ja·rikbaenga. Nagaland-o, songni-nokni manderang sikar ka·anirangko dake, wal·kurangko so·mike do·bakrangko ong·katata, aro Arunachal Pradesh-o iandakgipa ranta ka·anirangko ja·rike do·bakrangko bang·en so·ote gala. Da·ororode, do·bakrangko skangna bate komibate nikengaha ine sikar ka·giparang aganenga.

Ge·a-gamanirangko dingtangrorobaanichiba do·bakrangna neng·nikanirangko on·a. Bang·a biaprango, mongsongbate Assam-ni cha baganrango samrangko satanichi jo·ongrangko cha·gipa do·bakrangko saknaata, aro bagan dakanirangchi palm oil, rubber aro gue-rangko ge·anichi do·bakrangni cha·anirang aro dongchakramrangko komiatroroengaha. Meghalaya-ni Siju kol-o, a·arangko ge·a-gamanina jakkalanirangchi uano donggipa do·bakrangna neng·nikanirangko on·enga ine nikna man·enga.
Ia mikrakatanirangko man·genchimode, manderangni gisepo u·i-ma·sianirang komiengkua. Salgro Salaramni bang·a bakrangon do·bakrangni bidingo am·sandianirangko dakkuja, aro samtangtangni dingtangrorobaanina do·bakrang mai obostarangko chagrongenga uarangni bidingo ru·uta bilsirangna chimonggimin data-rang dongkujaenga.
Da·onade, am·sandigiparangni aganani namen rongtala: Salgro Salaramo donggipa do·bakrang, uarangni dongchakram aro mikkangchina ka·donganiko gimaatenga aro iarang manderang u·israprikgija sriksriksa ong·angenga.
Na·simang iakoba nina man·gen:
Na·simang iakoba poraina man·gen: KSU, ming 5 dabiani bidingo sorkarina mikrakataniko on·a
na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.
Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-
Twitter- twitter.com/nemediahub
Youtube channel- www.youtube.com/@NortheastMediaHub2020
Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub


