24.5 C
Tura

Salgro-salaram jolo, walo ding•ani bilsi tong•samangonan ong•gen ine scientistrang mikrakata

Must read

Indiani Salgro-salaram jolgimikon salomitingsan ding•aijawa. Sal napani ja•manba ding•aikugen ingipasa scientist-rangko jajrengatsoenga.

Senokgipa: Urmi Bhattacharjee

Guwahati, April 24: Ding•aniko indinde salpaksa attamchipakni ding•anio pangchake toronga. Indake ong•oba, Indiani Salgro-salaram jolgimikon sal napani ja•manoba ding•angkugen ine scientist-rang agana.

Gital am•sandianio mesokani gitade, jolo ding•batenga inede ong•ja. Ka•sinanisa komiangenga, aro indaka dingtanganikora, sin•a-ding•aniko see rakkiani (climate data), game-ge•e cha•ani (agriculture) aro mikkangchina daksoanirango (long-term projections) pangchake nikna man•a.

Batanggimin bang•gija bilsirangoni, sin•a-ding•ani (climate) bidingo am•sandie nion bimang dingtangbeaniko mesoka. Ding•aniara salona bate walosa ta•rakbatenga, indaka ong•anikon asymmetric warming ba ong•ronggija ding•ani ina.

Ua am•sandianiko u•i-masigiparangni name nitaie Theoretical and Applied Climatology (Springer Nature)-o chapa ka•ani gitade, jojrange chinrangko mesokgipa biaprangoni Salgro-salaram jolba ge•sa ong•a. Da•ororoni obostao pangchake, ritchaprako 40 oni 50 walrangde ua jolni biaprangko “ding•gipa walrang” ba warm nights ine ma•ekatmanaha.

Niksoani gitade uanan batangkugen. Ding•rongbewal obostaomangba, ding•gipa walrang ritchaprako 70 oni 80 onan bilsio tang•dogen, ding•pretani somaiode, walrangni ding•ani ritchaprako 90-onan, ia ritchani bilsi bon•achipakde ong•gen. Ian ka•sine dingtangani ong•jajok.

India gimikon, ding•gipa walrang bilsi chikking prako 10 oni 13 ona bariroroenga, apsan dakean sin•gipa walrangde komibatangskaenga. Iani biteara, ong•telaianichi ka•sinatgipa gimaangenga, jeon an•chingni wilwilao ba samtangtango donggipa (ecosystem), salni somaio ding•aniko ka•sinatpilna pangchakachim.

A•gilsak gimikoba, batanggimin bilsi sotbongaonin, walo sin•a-ding•ani (temperature) salona bate ta•rakbatenga, jean a•a, ge•a-gamani mi-misi aro a•ni kosako pindapgipa chi-balwa (atmosphere)rangni nangrimgrikaniko dingtang ong•atenga.

Ge•e-gamaninade, da•oan nangchakenga aro tona man•pilenga.

Mi-misiranga, salo ding•a chakaniko namatpilna ka•singipa walo pangchaka. Waloba ding•kame dongon, uarang ta•rakbate rang•sita, jean uarangko bilgriata aro dal•roroaniko komiata. Mi, jean Salgro-salaram jolgimikon mongsongbatgipa mepal ong•a, uade  dal•chakatmitingo ba birong rongsikbamitingo walni ding•ani  1°C barion bite nanganiko ritchaprako 10-ona tang•onata.

Neng•ataniara somaini kri bata.

Ding•gipa walranga, mongsongbate chijimgipa biaprango, jo•ong-gukrangkoba tangbangata, mi-misirangko do•tekmeata aro a•mitimko rakkianiko komiata. Assam aro Meghalaya gita dakgipa a•dokrango, jeon biaprang chijimani a•sel ka•sinningja, uarangode namjabatsranga.

Ding•pretani bidingo mejamangmang am•sandie mesokani gitade, apsan somaion India a•songba 2000 bilsi jolonin salo aroba waloba ding•ani batrikrikenga.

Nikna man•gijanian walo ding•aniko u•ina neng•ata.

Salo ding•ani, jean rang•san nangchaka aro nikna man•a, ua gita ong•gija, walo ding•gipade jrip jripsa ding•chibilata. Sal aro walni sin•a-ding•ani gisepo galchanggipa, jekon ‘diurnal temperature range’ ine minga, uara apchonbatangenga, jean mi-misini karirangko, a•ani ritimpilaniko aro jolni kri sin•a-ding•ani bewalkomangba nangchakatenga.

Salgro-salaram jolo, jeon ge•e-game cha•aniara karitango ong•rongbewalrang baksa nangchapani gimin, uarangni nangchakanide bakrobeaonan ong•gen.

Chu•gimik walrangoni adha ong•nasipile, ding•rongbewalna bate ding•batengjok, aro uan baririkrikengon, salo ding•krakani bidingosan neng•nikanide ong•jawajok. A•gilsak walo ka•sinpilna badita somaiko nanga, aro ua somaiara baditana ta•raken bakkandikenga, uani bidingosa.

Na·simang iakoba nina man·gen:

Na·simang iakoba poraina man·gen: NEHU aro ICAR-IIHR, M’laya-o sak 250 game cha·giparangna skie on·ani programme-ko ong·atanga

na·simang hubnetwork.in, oniko video-ko niangan baksa poraina man·gen.

Chingko ka·mao mesokgipa social mediarango jarikna man·gen:-

Twitter- twitter.com/nemediahub

Youtube channel- www.youtube.com/@NortheastMediaHub2020

Instagram- www.instagram.com/ne_media_hub

More articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.

-->
-->

Latest article